Entrevista a Eduardo Haro Tegclen

Haro Tecglen. Un roxo na corte do rei.

Neno republicano e fillo de roxos. Demasiado comunista para ser anarquista e demasiado anarquista para ser comunista, tal como o definiu Sabina. A palabra de Haro Teclen, escéptica e crítica, é un referente para a análise da realidade. O xornalista achegouse a Compostela para participar nas IX Xornadas Libertarias, organizadas polo Ateneo Libertario e a CNT, que se desenvolveron entre o 3 e 7 de novembro, baixo o título “A presencia da memoria”. Aproveitamos para falar con el nunha conversa libre e distendida, irónica e irreverente, sobre as pautas políticas e ideolóxicas da sociedade actual.
Tirada de vieiros.com,5/12/03

- Vostede gusta de definirse como republicano e como anarquista, ¿como percibe a actual sociedade española, monárquica e capitalista, un republicano anarquista?

Sabina dixo del e de min que somos demasiado comunistas para ser anarquistas e demasiado anarquistas para ser comunistas. Se me defines só como anarquista non cobres a realidade, a realidade é que son “roxo”. O “roxo” é algo que integra desde o republicano ata o anarquista, se queres poñer o anarquista como un extremo, aínda que os anarquistas hoxe realmente están moderados. ¿España hoxe é monárquica? É unha monarquía pintoresca, monarquía de carnaval, mesmo casan os príncipes con rapazas do pobo. Pero en realidade non é unha monarquía, porque o Xefe de Estado non é monarca no sentido de exercer o goberno dun só, simplemente aparece, fai teatro. O peor é que dentro dese sistema si se elixe o xefe de goberno e sempre se elixe mal, sobre todo nestes últimos anos elixiuse mal e temo que se vai seguir elixindo mal. Non é unha monarquía exactamente, é unha república onde o Xefe de Estado real é o presidente do Goberno, e o presidente do Goberno, unha vez aposentado no seu cargo, ten tales recursos que sobrepasan os das urnas, é dicir, fai trampa nas urnas, fai trampa na mente dos cidadáns, ten unhas posibilidades de influír sobre os votantes que, cando estes chegan ás urnas, chegan xa sabendo o que teñen que votar. Eles cren que son unha burguesía, porque teñen un piso, teñen un coche, unha muller que traballa, e en verdade, todo llo deben en letras ós bancos. Cren que son burgueses e o que son é mendicantes dos bancos, cos que se empeñan no que lles queda de vida para ver se, cando chegue o momento, o piso é para os seus fillos, que xa non o quererán porque quedou anticuado e lonxano.

- Na polémica sobre o nacionalismo vostede mantén un punto de vista que é moi singular na prensa de Madrid. Preguntaríalle en primeiro lugar, ¿a que cre que se debe a persistencia desta polémica? ¿Por que o Estado das Autonomías, tal como se define na Constitución Española, non acerta a circunscribir esta polémica dentro do debate normal, democrático, senón que, pola contra, se crean estas tensións que parecen sobrepasar a normalidade democrática?

Porque as autonomías se concederon a partir dunha situación singular e extrañísima que foi a morte de Franco, e a forma de remendar aquilo de maneira que parecera que se dera unha cousa e ó mesmo tempo se quitaba. As autonomías eran unha vella aspiración de tres zonas especiais de España, Galicia, País Vasco e Cataluña. Eu non son moi partidario das autonomías. Encontro que, ó final de todo este ciclo que empeza na morte de Franco, o que nos está ocorrendo é que o Goberno actual, que é un goberno franquista disimulado, pretende ocupar as autonomías por rexións e refacer unha España co PP presidindo cada autonomía.

- Vostede di que non é partidario das autonomías. Sen embargo a súa opinión sobre o actual Plan Ibarretxe molesta precisamente en Madrid por defender un diálogo e unha recepción dialogada dese plan, fronte a aqueles que o acusan de ser “equidistante”, reiterando o mesmo adxectivo que utilizan cando se defende o diálogo para solucionar o problema da violencia no País Vasco.

Non son partidario das autonomías, pero tampouco son partidario dunha brutalidade medieval para reconquistar as provincias, como nos vellos tempos. A min paréceme que grande parte da culpa da situación actual no País Vasco tena Aznar porque foi cortando de tal forma as saídas políticas que non deixou máis posibilidade ca este enfrontamento que hai agora, enfrentamento que se presenta dunha forma máis ben grotesca. Aznar quixo ocupar esa autonomía mendiante Mayor Oreja, falloulle, e desde entón, e desde antes incluso, non dá tregua a ningún nacionalista, nin pacifista, nin non pacifista; entón para el todo é terrorismo. Fai ben porque está nunha onda mundial onde todo aquelo que non gusta se chama terrorismo, sexa ou non o sexa, e inclúese na órbita do terrorismo a todo aquelo que ti queres eliminar, sexa Sadam Hussein, ou sexa os talibáns afganos, ou sexa o pobre de Arafat. Pois el, nesa onda, antes que Bush, xa predicou que todo o que non é el é terrorismo. Esa é unha posición que non podo aceptar. O que me pasa a min é que eu non vexo que os nacionalismos en si poidan favorecer o que a min me importa, que son as clases humildes do país, o reparto das riquezas, o equilibrio económico, que os impostos sexan lóxicos... Eu creo que o nacionalismo está reproducindo, ó meu modo de ver, de maneira case perfecta, os defectos do Estado. ¿A min de que me serve un nacionalismo como o galego que o domina Fraga? ¿A min de que me serve, no outro extremo, o nacionalismo vasco, se é Arzallus o que o fai? ¿Quen é Arzallus? Arzallus é un seguidor dun demente que era Sabino Arana, é un xesuíta –paréceme peor ser xesuíta que ser nacionalista, dentro dunha orde-. Creo eu que todos os cidadáns desta colectividade en que vivimos, chámalle España ou o que queiras, que é indubidable que ten unhas fronteiras, unhas leis singulares etc., estamos sometidos a unha serie de fragmentacións que fai o Estado con nós. Sepáranos en nacionalidades, fragméntanos, divídenos por sexos (as feministas, as non feministas), por idades (a dirección dos mozos, a dirección dos vellos, este traballa, este non traballa...), divídenos por onde pode. E nós aceptámolo: “Como son maior teño que loitar pola miña pensión...”. Ti terás que loitar pola pensión dos que ten van seguir, tamén. Non é a túa a que importa, o que importa son as pensións de todos, e se non loitas polas pensións de todos, mal te vas ver; e se loitas polas pensións, tés que loitar polos soldos de todos, e tés que empezar por que os soldos sexan iguais (homes, mulleres...). Trato de pensar que, sen fragmentarnos, poderiamos formar unha especie de unidade ideolóxica de individuos que puideran enfrontarse cun poder que nos está secando, que nos está devorando cos seus múltiples medios.