Chus
Lago, alpinista viguesa “A pesar das
conxelacións penso volver escalar”
Damián Malvido / Rubén Bastón
Quedamos nunha cafetería en Compostela. Ela estaba algo
inqueda. Ía participar nunha xornada sobre a situación da muller na
sociedade actual. Tomamos un café. Nun dos dedos da súa man dereita aínda se
percibían ás claras o froito da súa última expedición ó Himalaia, a
conxelación sufrida tras da batalla coa montaña. Aproveitamos para
preguntarlle como foron os seus comezos no alpinismo e se ser muller lle
afectou nese deporte no que hoxe destaca a nivel internacional.
-¿Sentiuse prexudicada na súa carreira deportiva polo feito de ser muller? Non
exactamente prexudicada. Eu, desde os once anos ata a actualidade, fun
sorteando barreiras que parecen un pouco invisibles, porque depende dun
percibilas ou non. Non eran barreiras físicas, eran case todas
condicionantes sociais. O que fixen foi intentar non crer nestes
condicionantes e seguir adiante. Agora aínda seguen un pouco, pero miro para
atrás e parécenme anécdotas. -¿Cales
eran eses condicionantes? Cando eu era
pequena, con once, doce e incluso con quince anos, aínda que o montañismo
fora un deporte maioritariamente masculino, ninguén me fixo sentir que
aquilo era para nenos. Chegou un momento no que eu era a única rapaza pero
estaba integrada completamente. Facía as actividades con eles e non me
sentía nin masculina nin feminina, era un montañeiro máis. Sen embargo, máis
tarde, dentro deste mundo alpinístico, cando foron as grandes expedicións
atopeime moitos homes que me fixeron sentir un pouco: “ti es diferente, ti
es unha muller”. E non no aspecto deportivo senón no aspecto puramente de
convivencia. Como que eu tiña que seguir unhas normas, como que había un
xefe aínda que fora un xefe non regulamentado nin elixido. Por ser un home
xa tiña que ser el o xefe, e cousas así moi curiosas de grandes alpinistas.
Na miña
ultima expedición entrou un montañeiro na miña tenda. Eu tiña conxelacións
nos dedos e a cara toda queimada. Estaba nun momento non moi bo e díxome que
o alpinismo non era para mulleres, que para nós era a roca quente e os
rocódromos. E dicíamo un home que escalara o Everest con osíxeno a min que
sabía que o fixera sen osíxeno. Entón pensei “que ceguera nos poñemos ás
veces”, porque era evidente que non tiña nada máis que demostrar, ¿non? Pero
parecía que si. É moi curioso. -¿Nunca
lle tiña pasado esa mesma situación cun home ferido? Claro, eu
estiven en rescates, moitísimos rescates, e sempre de homes. Xente coa
cabeza partida, con conxelacións, en estado de coma e, desde logo, nunca se
me ocorreu dicirlle “rapaciño é que isto non é para homes” ou “isto non é
para ti”. Non se me ocorre, por respecto. Todo o mundo pode ter un momento
así e chocoume que a estas alturas da miña vida, tivese que escoitar iso.
Non mo esperaba, realmente. -¿Como
tomou o seu arredor máis achegado a súa paixón pola montaña? Houbo de
todo. Na idade infantil era como un xogo e os meus pais víano ben porque ía
cos meus irmáns e todo era moi divertido. Cando cheguei ós quince anos, meu
pai non me deixaba ir ó monte. Miña nai tiña medo dos perigos obxectivos da
montaña, que podía meterme nunha cova e non saír, que escalando me caese, o
lóxico. En cambio, meu pai tiña medo ó tipico: eu era unha nena, sempre con
rapaces… Ata que un día entendeu que a miña paixón era a montaña. A partir
de aí xa non me puxo ningún pero e apoioume, mentres que miña nai seguía con
todo o contrario. Lembro que
os preparativos para as expedicións foron sempre un auténtico agobio porque
o meu arredor familiar era de non, o meu arredor social era de non, e chegar
á montaña era realmente agotador. Hai un par de anos chamoume unha rapaza
que quería ir o Himalaia. Ela quería simplemente subir un monte pequeno e
atopábase cos mesmos problemas que eu tiña e tivera toda a miña vida, que se
á súa nai non lle parecía ben, que se ó seu compañeiro tampouco, que todo o
mundo lle dicía que non. Eu fun a única persoa que lle deu un empurrón e a
animou. Unha semana antes de subir ó avión chamoume e díxome que estaba
enferma e non ía poder ir. Era unha enfermidade psicolóxica, o medo que todo
o mundo tiña estábaselle contaxiando. Díxenlle “eu xa sei de que me falas.
Súbete ó avión, é a mellor aspirina que te podes tomar e vanche pasar
tódolos medos e esas historias”. Logo chamoume e díxome que foi subir ó
avión e deixar de escoitar a toda a xente. Gozou moitísimo. -¿Algunha
vez tivo mulleres no seu equipo? Non, eu
nunca fixen alpinismo con mulleres. Na última montaña que subín, estaba soa,
non había ningunha muller subindo. No campamento base doutras montañas si.
Pero de cento trinta homes había doce mulleres e cada unha de diferente
nacionalidade, cada unha co seu equipo. Podes charlar un momento que te
cruzas, pero nunca fixen amizades suficientes como para facer un equipo e
tampouco me importa. Eu non entendo o alpinismo feminino nin entendo o
alpinismo masculino, entendo que quero facer isto e punto. Iso téñoo claro. -¿Está
totalmente recuperada das conxelacións da súa última expedición? Si, só teño
que recuperarme deste corte aquí no dedo. -¿Cales
foron as súas feridas? Conxelación
no nariz, a cara toda queimada e nove dedos xeados. O que me queda por curar
era o que estaba peor. Tiveron que cortar un trozo e poñer un inxerto de pel
doutra zona do corpo. Quédache unha hipersensibilidade non dedos durante
moito tempo pero, aínda que non poderei escalar durante algúns meses, xa
podo patear e entrenar. -¿Cal é o
seu próximo reto? A pesar das
conxelacións penso volver escalar. O próximo verán penso ir ó Pamir, á
Cordilleira do Pamir. Está en Kirguistán, preto de China. 